+ Yorum Gönder
Bölge bölge Türkiye ve Türkiye Rehberi Forumunda Bar Oyunu Tanım ve Niteliği Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Asel
    Bayan Üye

    Bar Oyunu Tanım ve Niteliği








    Bar Oyunu Tanım ve Niteliği Hakkında



    Bar oyunu’nun tanımlanmasında, bir tanımda birleşmek olanağı sağlanamamıştır. Çoğunlukla bir tanım yapmaktan uzak durulmuştur. Tanımlar şöyledir:
    Bar Dadaşın oyununun adıdır.
    Erzurum dolaylarında toplu oyunlara Bar denilmektedir.
    Anadolu’nun Doğu ve Kuzey bölgelerinde oynanan bir çeşit halk dansına Bar denir.
    Birlikte oynanan oyunlara Doğu’da Bar denilmektedir.
    Kuzeydoğu Anadolu (Kars, Erzurum, Erzincan Bölgelerimizde) toplu olarak ve genellikle dizi halinde oynanan disiplinli oyunlara Bar denir (Ş. Baykurt).
    Anadolu’nun Doğu ve Kuzey bölgelerinde, en çok Erzurum yöresinde el ele tutuşularak oynanan bir çeşit oyun (T.D.K. Lügati, 84-87).
    Bayburt çevresinden Kars’a kadar ki geniş bir ülke şeridi içinde Erzurum ve dolayları bölgesinde sıra oyunlarının genel adına Bar denir (R. M. Gazimihal).
    Moğol ve Şamanlar tarafından kullanılan ilkel davula Bar adı verildiğinden, Erzurum oyunlarında Samanların büyü oyunlarında çalgının adını taşıdığı ileri sürülmüştür. Halka, oyuncuların sağ kollarına bağladıkları pazubentlerin birer muska olduğu ve oyuncularca takılma zorunluluğunun bir Şaman koşulu bulunduğu da bilinmektedir.
    Davul oyunlarına Bar adı verilmektedir (İhsan Coşkun Atılgan).
    Şaman Türklerinin şölenlerinde davul eşliğinde oynadıkları oyunlara Bar denir.
    Eski çağın ilkel insanları birtakım korku ve inançların etkisi altında bulundukları için hayatlarını çeşitli tören ve âyinlerle süsler ve bu ayinlerini de davulla yaparlardı. Moğollarda ve Altay Türklerinde bu Davullara Bar derlerdi. Bu bakımdan Bar’a Davul oyunu demek daha doğrudur (İhsan Coşkun Atılcan, Turizm Dünyası, Sayı: 13, s. 23).

    Bar’lar dizi biçiminde durularak, en az 5 oyuncunun katılmasıyla meydana gelen grup oyunlarıdır. Bu oyunlar sonlara doğru Sekme, ya da Yelleme denilen çabuk ve çevik hareketlerle hızlanarak oynanır. Başlangıçta el ele tutuşan oyuncular, süratli kısımda birbirlerinin omuzlarından tutarlar. Dizinin başında Barbaşı bulunur. Sondaki oyuncuya da Pöçcük denir. Barbaşı ile Pöçcük ellerinde birer mendil tutarlar. Mendili Barbaşı sağ eline, Pöçcük sol eline alır. İstisnaî olarak birkaç kişi tarafından oynandığı halde, Bar adını taşıyan bazı oyunlar da bulunmaktadır. “Bunlar şekil ve sayı olarak kuralı bozmaz” tezi ileri sürülmektedir (Şerif Baykurt).

    Barlar genellikle toplu oyunlardandır. Bazı Bar’lar iki kişi tarafından oynanır: Hançerbarı, Köroğlu Barı, Turna Barı, 0 Olmasın Bu Olsun Barı. Toplu Bar’lara da örnek olarak: Sarhoş Barı, Başbar, Dikine (Tikine) Bar, Sekme Barı, Hoş Bilezik, Temirağa Barı, Daldalan, Aşırma Barı, Delloy, Tamzara, Nani, Hakkâri, Dadaş, Van Koçarisi, Bitlis Koçarisi ve başka örnekler gösterilebilir.

    Bar’lar 2, 5, 9 vuruşlu olabilmektedir. Bazılarında pentatonik bir seyir göze çarpar. Temirağa ve Daldalanda olduğu gibi… Bazen aynı melodi hem Bar, hem de Halay oyunlarında kullanılmaktadır. Temirağada olduğu gibi, Bu Erzurum’da Bar, Sivas’ta Halay olarak oynanır. Bar oyunlarında çoğunluk Dadaşın nitelikleri yansıtılmaktadır. Bu yönü ile kahramanlık duygu ve düşüncesini işlemekte olduğunu sananlar da bulunmaktadır. Bar çoğunlukla erkekler tarafından oynandığından erkek oyunu olarak da niteleyenler vardır. Bar yine açık havada, çoğunlukla davul zurna eşliğinde oynanmakta olduğundan açık hava oyunu olarak da nitelenmiştir. Bunlar görünüşe göre yapılan adlandırmalar olup nitelik göstermezler. Çünkü kızlar tarafından oynanan Bar oyunları olduğuna göre, yalnızca erkek oyunu olarak tanımlanamazlar. Ayrıca Alaca Bar Oyunları dediğimiz kızlı erkekli dizide oynanan Bar’lar da bulunduğuna göre, nitelik belirtisi olarak adlandırma doğru olamaz. Oyunun oynandığı yer de nitelik belirtisi olarak kullanılamaz. Zira odada oynanan, salonlarda oynanan bulunduğuna göre, açık hava oyunu olması da bir nitelik olarak gösterilemez. Davul zurna Bar’ın ayrılmaz bir parçası sayılırdı eskiden. Günümüzde klarnet yavaşyavaş zurnanın yerini aldı. Oda içinde ya da bu gibi küçük yerlerde oynanan oyunlarda ise zurnanın yerini mey ve davulun yerini tef almıştır. Bar’lar çoğunlukla iki, bazen de üç bölümlüdürler.

    Birinci bölüm: Ağırlama, 2. bölüm Üsteleme, ya da I. Ağırlama, 2. Üsteleme, 3. Yelletme.

    Bu bölümlerin adı bazı yörelere göre değişiklik kazanır. Üçüncü bölüme bazı yerlerde, Sekme, Hoplatma, bazı yerlerde ise bu ad ikinci bölümün karşılığı olarak söylenir. Birinci bölüm, ağır” ve yavaş, ikinci ve üçüncü bölümler hızlı bir şekilde sona erer. Bar’da esas olan Melodidir, müzik ve ritimdir. Çoğunluk bu yönü ile sözsüzdür. Ender olarak sözlü şekilleri de bulunur. Kadın Barları sözlüdür. Çünkü onlar Leylim ve Nanay biçiminde ezgiyi söylemek zorundadırlar. Geriye bağlılık ve İslâm kuralları kadını, bu şekil bir müzik ihtiyacını karşılamak zorunluluğunda bırakmıştır

    Bar bizim görüşümüze göre, Halaylardan dış görünüş olarak hiç bir fark göstermez. Kuralları bakımından da durum aynıdır. Örneğin, Bar’larda tek bölümlü Bar’lar, iki bölümlü Bar’lar, üç bölümlü Bar’lar olarak halay gibi ayrıma bağlanabilmektedir. Bar da halay gibi bağımlı oyundur Bar da halay gibi ağırdan başlayarak gittikçe hızlanır. Halay başında ve pöccükte birer mendil bulunduğu gibi, Bar başında ve pöççükte birer mendil vardır. Bar’lar da halaylar gibi başlangıçta bağlı birer oyun olarak gözükür. Halay’ın bunun gibi başka kuralları da Bar için geçerlidir.

    Ancak iç anlamı bakımından Halay’lardan ayrılır. Halay günlük sevincin kutlanması olduğu halde, Bar savaş kazancının kutlanması, kahramanlığın, yiğitliğin anıtlaşması amacını taşımaktadır. Bu yönüyle tanıma gidilirse, “Bar, Kahramanlık duygu ve düşüncesini sergilemek amacı İle oynanan Halay’lara denir diye tanımlayabiliriz. Bar sözcüğünün Erzurum yöresinde, daha sonra başka oyunlar içinde kullanıldığını söyleyebiliriz. Yörede yine kadın Bar’larına, kadın oyunları denmesi, bu kanımızı güçlendirmektedir. Bu tanıma giysiler yönünden bir saldırı yapılabileceği düşünebilirse de tutarlı olmayacaktır. Çünkü Halayda da her yörenin özel giysileri geçerlidir. Bar giysilerinde yöresel bir giysi olmadığı savunabilirse de bu Bar’ın niteliğini değiştirecek bir ayrım getirmeyecektir.








  2. BANGÜ
    Bayan Üye





    bar oyunu eruzun dolaylarında açık havada oynanan bir oyundur Bar Oyunu; Doğu ve Kuzeydoğu Anadolu’ da, daha çok Erzurum yöresinde, el ele tutularak oynanan Türk halk oyunu olarak tanımlanabilir




+ Yorum Gönder